Stapedektomi ve stapedotomi, orta kulakta yer alan üzengi kemiğine (stapes) yönelik işitme ameliyatlarıdır. İnternette bu terimler zaman zaman “kepçe kulak ameliyatı” ile karıştırılmaktadır; oysa iki işlem tamamen farklı kulak bölümlerine yönelir ve farklı uzmanlık alanlarına girer. Bu sayfada ilgili terimleri açıklıyor ve aradaki farkı netleştiriyoruz.

Otoskleroz nedir?

Otoskleroz, orta kulaktaki küçük kemikçiklerden biri olan üzengi kemiğinin tabanının, çevresindeki kemik dokusunda yaşanan değişiklikler nedeniyle yerinde sıkışmasıdır. Ses titreşimleri iç kulağa iletilemediği için iletim tipi işitme kaybı ortaya çıkar. Sıklıkla ailesel yatkınlık görülür ve işitme kaybı genellikle yavaş ilerler. Kesin nedeni tam olarak bilinmemektedir.

Stapedektomi ve stapedotomi nedir?

İki işlemin amacı, sıkışmış üzengi kemiği nedeniyle bozulan ses iletimini yeniden sağlamaya çalışmaktır. Farkı genel hatlarıyla şöyle özetlemek mümkündür:

  • Stapedektomi: Üzengi kemiğinin tamamı ya da büyük bölümü çıkarılır ve yerine küçük bir protez konulur.
  • Stapedotomi: Üzengi kemiği tabanında küçük bir açıklık oluşturulur ve bu açıklıktan geçen ince bir protez yerleştirilir.

Hangi yöntemin seçileceği kulağın yapısına ve ameliyat sırasında görülen bulgulara bağlıdır; bu karar işlemi yapacak kulak burun boğaz (KBB) uzmanı tarafından verilir. İşlemin ayrıntıları bu sayfanın kapsamı dışındadır.

Hangi belirtiler değerlendirme gerektirir?

Aşağıdaki yakınmalar bir KBB muayenesini gerektirebilir. Bu belirtiler başka kulak hastalıklarında da görülebileceği için tanı yalnızca belirtiye dayanılarak konulamaz.

  • Zamanla artan işitme azalması; bir veya iki kulakta olabilir.
  • Kulakta çınlama veya uğultu.
  • Kalabalık ortamlarda ya da telefonda konuşmayı anlamada güçlük.
  • Fısıltı sesin duyulamaması, buna karşılık yüksek ortamlarda konuşmanın daha net anlaşılması.
  • Ailede benzer işitme sorunu öyküsü.

Tanı nasıl konur ve ameliyatı kim yapar?

Tanı süreci, kulak muayenesi ile odyolojik testleri (odyometri, timpanometri gibi işitme ve orta kulak ölçümleri) içerir. Bu testlerin sonucuna göre otoskleroz düşünülüp düşünülmediği değerlendirilir. Ameliyat gerekip gerekmediği, işitme cihazı ya da takip gibi seçeneklerle birlikte KBB uzmanı tarafından hastanın durumuna göre belirlenir. Bu ameliyatlar KBB uzmanlarının çalışma alanına girer ve özel donanım gerektirir.

Kepçe kulak ameliyatı ile aynı şey mi?

Hayır. Bu iki işlem birbirinden tamamen farklıdır:

  • Kepçe kulak ameliyatı (otoplasti) kulağın dış kısmını, yani kulak kepçesini şekillendiren estetik bir cerrahi işlemdir. Amaç kulağın baştan uzaklığını ve görünümünü değiştirmektir. İşitmeyi artırmaya yönelik bir işlem değildir ve plastik cerrahi alanına girer.
  • Stapedektomi ve stapedotomi ise orta kulaktaki üzengi kemiğine yönelik, işitme kaybını ele almaya çalışan mikrocerrahi işlemlerdir ve KBB uzmanlarınca yapılır.

Kepçe kulak görünümü ile ilgili bilgi almak isteyenler kepçe kulak ameliyatı ve otoplasti sayfalarını inceleyebilir. İşitme yakınması olan kişilerin ise bir KBB uzmanına başvurması gerekir.

İki işlem neden birbirine karıştırılıyor?

Her iki işlemde de kulak bölgesinde çalışılır ve “kulak ameliyatı” ifadesi ortak kullanılır. Oysa kepçe kulak ameliyatı kulağın dışında, cilt ve kıkırdak düzeyinde gerçekleşir; stapedektomi ve stapedotomi ise kulak zarının arkasındaki orta kulakta, çok küçük kemikçiklerle ilgilidir. Biri görünümle, diğeri işitmeyle ilgilidir. Bu nedenle arama yaparken doğru terimi kullanmak, doğru uzmana ulaşmayı kolaylaştırır.

Ameliyat sonrası dönem genel olarak nasıl ilerler?

Ameliyat sonrasında işitmenin değerlendirilmesi, kulağın korunması ve belirli bir süre uçak yolculuğu, ağır kaldırma ya da burun sümkürme gibi basınç artırıcı davranışlardan kaçınılması gibi öneriler verilir. Bu önerilerin içeriği ve süresi, ameliyatı yapan KBB uzmanına ve hastaya göre değişir. İşitmedeki düzelmenin ne zaman ve ne ölçüde olacağı kişiden kişiye farklıdır; ani işitme kaybı, şiddetli baş dönmesi veya kulaktan akıntı olursa vakit kaybetmeden hekime başvurulmalıdır.

Genel riskler nelerdir?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi işitme ameliyatlarında da bazı riskler bulunur. Bunlar arasında şunlar sayılabilir:

  • İşitmede beklenen düzeyde düzelme olmaması veya işitmenin kötüleşmesi; nadiren işitme kaybının ilerleyebilmesi.
  • Baş dönmesi ya da denge yakınmaları; çoğu zaman geçicidir ancak sürebilir.
  • Tat alma değişikliği; dilin bir yanında geçici ya da uzun süreli olabilir.
  • Kulakta çınlamanın devam etmesi veya yeni ortaya çıkması.
  • Kulak zarında sorun, enfeksiyon, protezle ilgili sorunlar ve bazı durumlarda ek ameliyat ihtiyacı.

Sonuç kişiden kişiye değişir ve garanti edilemez. Riskler ve alternatifler ameliyatı yapacak hekimle ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Stapedektomi ile stapedotomi arasındaki fark nedir?

Stapedektomide üzengi kemiği tamamen ya da büyük ölçüde çıkarılır; stapedotomide ise kemik tabanında küçük bir açıklık oluşturulur. İkisinde de protez kullanılır.

Otoskleroz ameliyatı olmadan yönetilebilir mi?

Bazı kişilerde işitme cihazı kullanımı veya izlem seçenekleri gündeme gelebilir. Hangi seçeneğin uygun olduğuna KBB uzmanı karar verir.

Kepçe kulak ameliyatı işitmeyi düzeltir mi?

Hayır. Kepçe kulak ameliyatı kulağın dış görünümüne yöneliktir ve işitmeyi iyileştirmeyi amaçlamaz.

İşitme kaybı yaşıyorsam kime başvurmalıyım?

İşitme yakınması olan kişilerin bir KBB uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekir. Kliniğimizin kulakla ilgili çalışmaları, dış kulağa yönelik estetik ve rekonstrüktif işlemleri kapsar.

Bu sayfa genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tanı ve tedavi için hekim muayenesi gereklidir.